Công Dụng Của Cây Mã Đề

Trong Đông y, cây mã đề (tên khoa học: Plantago major hoặc Plantago asiatica) được gọi là Xa tiền thảo, là một vị thuốc mát, có nhiều công dụng quý trong việc thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm.

Tính vị và quy kinh:  tính hàn, vị ngọt, quy vào kinh phế, can, thận, bàng quang

Công dụng chính trong Đông y

1. Lợi tiểu – thông lâm (tiểu tiện khó, đục, buốt):
→ Dùng trong viêm đường tiết niệu, tiểu rắt, tiểu buốt, sỏi thận.
2. Thanh nhiệt, tiêu viêm:
→ Trị ho có đờm, ho lâu ngày do phế nhiệt, viêm họng.
3. Sáng mắt (minh mục):
→ Dùng cho người bị đỏ mắt, đau mắt do can nhiệt.
4. Chống phù – tiêu thũng:
→ Dùng cho người bị phù nề, ứ nước (liên quan đến thận yếu).
5. Trị tiêu chảy và lỵ:
→ Kết hợp với các vị khác trong các bài thuốc chữa lỵ trực khuẩn, đi ngoài phân nhầy, có máu.

Cách dùng thường gặp:
•   Dùng dạng tươi nấu nước uống hoặc giã đắp.
•   Dạng khô: sắc uống 10–20g/ngày hoặc kết hợp trong các bài thuốc cổ phương

Một số bài thuốc sử dụng mã đề chữa bệnh thông thường

⸻

1. Chữa tiểu buốt, tiểu rắt, viêm đường tiết niệu

Thành phần:
•   Mã đề (xa tiền thảo) khô: 20g
•   Râu ngô: 15g
•   Kim tiền thảo: 20g
•   Mộc thông: 12g
•   Cam thảo: 6g

Cách dùng:
Sắc với 1 lít nước, uống làm 2 lần trong ngày. Uống 5–7 ngày.

 

2. Chữa ho có đờm, ho do phế nhiệt

Thành phần:
•   Mã đề: 15g
•   Tang bạch bì (vỏ rễ dâu): 10g
•   Cát cánh: 8g
•   Trần bì: 6g
•   Cam thảo: 4g

Cách dùng:
Sắc uống ngày 1 thang. Giúp long đờm, giảm ho, thanh phế.

 

3. Trị phù thũng (do thận yếu)

Thành phần:
•   Mã đề: 15g
•   Phục linh: 12g
•   Trạch tả: 10g
•   Hoàng kỳ: 12g
•   Đỗ trọng: 10g

Cách dùng:
Sắc uống 1–2 lần/ngày. Dùng 7–10 ngày để thấy hiệu quả giảm phù, lợi tiểu.

4. Trị đỏ mắt, đau mắt do can nhiệt

Thành phần:
•   Hạt mã đề (xa tiền tử): 10g
•   Cúc hoa: 8g
•   Kinh giới: 6g
•   Quyết minh tử: 10g
•   Cam thảo: 4g

Cách dùng:
Sắc uống ngày 1 thang. Thanh can, sáng mắt.

5. Thanh nhiệt mùa hè

• Lá mã đề 50gr
• Râu băp (râu ngô) 10gr
• La hán quả 1 trái
• Nước lọc 1 lít

Cách nấu: cho tất cả nguyên liệu vào nấu sôi rêu rêu 30 phút, có thể thêm 10gr đường phèn nếu thích. Tắt bếp để nguội uống trong ngày.

Lưu ý:
•   Vì có tính hàn, người tỳ vị hư hàn, hay tiêu chảy, lạnh bụng nên thận trọng khi dùng.
•   Tránh dùng quá liều hoặc liên tục dài ngày nếu không có chỉ dẫn.