Suy Giãn Tĩnh Mạch là gì?

Suy giãn tĩnh mạch là tình trạng tĩnh mạch (thường ở chân) bị phồng to, giãn rộng, nổi ngoằn ngoèo dưới da do máu không lưu thông được trở về tim, gây ứ đọng.

Bệnh thường gặp ở phụ nữ, người đứng lâu/ngồi nhiều, béo phì hoặc lớn tuổi.

Suy giãn tĩnh mạch được chia làm nhiều loại khác nhau, dựa trên vị trí, nguyên nhân và mức độ tổn thương. Dưới đây là phân loại chi tiết, kèm nguyên nhân và triệu chứng dễ hiểu:

Phân loại suy giãn tĩnh mạch

1. Theo vị trí

•   Suy giãn tĩnh mạch chi dưới (chân)
→ Phổ biến nhất. Tĩnh mạch chân bị giãn, máu ứ đọng, nổi gân xanh ngoằn ngoèo.
•   Suy giãn tĩnh mạch tay:
→ Ít gặp, thường do tập thể hình, tăng áp lực vùng cánh tay, hoặc di truyền.
•   Suy giãn tĩnh mạch thực quản:
→ Thường liên quan đến xơ gan. Nguy hiểm vì có thể gây vỡ tĩnh mạch chảy máu.
•   Suy giãn tĩnh mạch hậu môn – trực tràng (bệnh trĩ):
→ Cũng là một dạng suy giãn mạch máu, gây đau rát, chảy máu khi đi tiêu.

2. Theo nguyên nhân

•   Nguyên phát (tự phát):
Do van tĩnh mạch suy yếu bẩm sinh hoặc do tuổi tác, ít vận động, béo phì.
•   Thứ phát:
Do biến chứng của bệnh khác, như: huyết khối tĩnh mạch sâu, chấn thương, khối u chèn ép.

3. Theo mức độ (lâm sàng – theo phân loại CEAP)

•   Độ 0: Không có biểu hiện
•   Độ 1: Có mao mạch giãn (gân nhỏ như tơ nhện)
•   Độ 2: Gân xanh giãn, nổi ngoằn ngoèo
•   Độ 3: Phù nề chi dưới
•   Độ 4: Thâm da, xơ cứng mô quanh mắt cá
•   Độ 5–6: Loét da, có hoặc chưa lành

Nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch

•   Đứng lâu, ngồi nhiều
•   Thiếu vận động thể chất
•   Tuổi cao, phụ nữ mang thai
•   Di truyền, béo phì
•   Mặc quần bó, giày cao gót thường xuyên
•   Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước

Triệu chứng điển hình

•   Chân nặng, mỏi, đau nhức vào chiều tối
•   Chuột rút ban đêm
•   Gân xanh hoặc gân tím nổi ngoằn ngoèo
•   Da thâm, phù nề nhẹ quanh mắt cá
•   Cảm giác nóng rát, châm chích
•   Loét da không lành (nếu nặng)

Massage đúng cách có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng suy giãn tĩnh mạch, như nặng chân, tê, mỏi, phù nề – nhưng nếu làm sai cách, có thể làm nặng thêm tình trạng. Dưới đây là hướng dẫn massage phù hợp cho người suy giãn tĩnh mạch:

1. Nguyên tắc quan trọng trước khi massage

•   Không massage trực tiếp lên tĩnh mạch bị phồng, gân xanh nổi rõ.
•   Không dùng lực mạnh – chỉ xoa bóp nhẹ nhàng.
•   Nên massage theo hướng từ dưới lên trên (từ bàn chân lên đùi) để hỗ trợ lưu thông máu về tim.
•   Không massage khi có viêm tắc tĩnh mạch cấp, loét da, hoặc vùng da bị nóng đỏ.

Cách massage đúng cho người suy giãn tĩnh mạch: TÙy vào từng thể trạng bị suy giãn có người sẽ ngâm chân bằng nước nóng, có người ngâm bằng nước lạnh.

Bước 1: Ngâm chân thư giãn trước khi massage

•   Dùng nước ấm (37–40°C), có thể cho thêm gừng, ngải cứu, muối khoáng, tinh dầu bạc hà.
•   Ngâm 10–15 phút giúp giãn mạch, mềm cơ, lưu thông máu. (Đối với trường hợp người bệnh luôn cảm giác lạnh tay chân.)

Bước 2: Thoa dầu massage

•   Dùng dầu dừa, dầu oliu, tinh dầu long não hoặc oải hương để tăng hiệu quả thư giãn và tránh ma sát mạnh.

Bước 3: Kỹ thuật xoa bóp nhẹ nhàng

•   Tư thế nằm ngửa, kê chân cao 15–30cm.
•   Vuốt ve nhẹ nhàng từ bàn chân lên bắp chân, lên đùi theo hướng về tim.
•   Dùng lòng bàn tay xoa tròn nhẹ nhàng quanh bắp chân, tránh nơi tĩnh mạch nổi rõ.
•   Dùng các ngón tay ấn nhẹ nhàng theo đường thẳng từ cổ chân đến đầu gối, sau đó vuốt ngược lại bằng mặt lòng tay (nhưng không đẩy mạnh).

Bước 4: Kết thúc bằng tư thế kê chân

•   Sau massage, nằm nghỉ 10–15 phút kê chân cao, hoặc gác chân lên tường khoảng 5–10 phút để máu hồi lưu tốt.